علائم کمبود عناصر غذایی در سیب زمینی + راهنمای تصویری

در این مقاله درباره علائم ظاهری کمبودهای غذایی در گیاه سیب زمینی صحبت می‌کنیم. قبل از هرچیزی توجه  داشته باشید که تشخیص این کمبودها از روی ظاهر گیاه بسیار دشوار و دارای خطاست، دلیل هم این است که کمبود خیلی از عناصر علائم مشابهی ایجاد می‌کنند همچنین تنش‌های دیگر مثل آفات و بیماری و …

کمبود نیتروژن و کاهش رشد رویشی

نیتروژن مهم‌ترین عنصر برای رشد رویشی شاخ و برگ، افزایش سطح برگ و تولید ماده خشک در کشت سیب ‌زمینی است.

با کمبود نیتروژن در سیب زمینی، علائم زیر محتمل است:

• کاهش و درمواقعی توقف رشد گیاه
• برگ‌ها به رنگ سبز/زرد کم رنگ و کلروز یکنواخت
• ظهور علائم ابتدا در برگ‌های مسن

کاهش رشد در اثر کمبود فسفر

  فسفر نقش مهمی در توسعه ریشه، تشکیل غده و رسیدگی غده سیب زمینی دارد.

• شاخه‌ها عمودی و نازک با برگ‌های سبز تیره و کدر
• حاشیه برگ‌ها به سمت بالا فنجانی شکل
• کاهش و توقف رشد
•  کاهش رشد ریشه‌های جانبی
• کاهش عملکرد غده

کمبود پتاسیم در سیب زمینی

پتاسیم اصلی‌ترین عنصر در افزایش عملکرد، کیفیت غده، انتقال نشاسته و مقاومت به تنش‌هایی مثل کم آبی سیب زمینی است.

• لبه‌ها و نوک برگ‌های پایینی زرد و بعداً نکروزه
• با پیشرفت کمبود، گسترش زردی حاشیه‌ای بین رگبرگ‌ها با پیشرفت کمبود.
• پیچ خوردن حاشیه برگ‌ها
• پژمرده شدن برگ و ریزش قبل از موعد
• رشد گیاه کوتاه و متوقف
• لکه‌های سیاه روی غده
• سیاه شدن سریع غده بعد از برش
• کاهش وزن مخصوص غده
• کاهش عملکرد غده

کمبود منیزیم و اثر روی سبزینگی

منیزیم عنصر مهم سبزینگی یا همان کلروفیل است که در فتوسنتز و تولید انرژی گیاه سیب زمینی نقش کلیدی دارد.

• شروع علائم کمبود منیزیم با زردن شدن نواحی بین رگبرگی در حاشیه برگ
• توسعه کلروز به کل برگ با ادامه کمبود
• باقی ماندن حاشیه یا برخی رگبرگ‌ها به رنگ سبز
• ایجاد لکه‌های نکروتیک در بخش‌های زرد شده
• پیشرفت علائم به سوختگی بین رگبرگی برگ‌ها
• شدت بیشتر علائم در برگ‌های پیر و قدیمی‌تر

کمبود کلسیم و کیفیت غده

کلسیم برای استحکام دیواره سلولی، سلامت غده سیب زمینی و جلوگیری از پوسیدگی‌های داخلی غده اهمیت دارد.

باتوجه به کافی بودن کلسیم در اغلب خاک‌ها، علائم برگی کمبود این عنصر به ندرت دیده می‌شود.

• قهوه‌ای شدن داخلی غده‌ها
• تغییر شکل نوک شاخه‌ها و برگ‌های جوان
• مشاهده نکروز قهوه‌ای تیره در انتهای برگ‌ها
• رشد ناقص و غیرطبیعی برگچه‌های جوان
• فنجانی شدن و خم شدن حاشیه برگچه‌ها به سمت بالا
• بروز علائم بیشتر در اندام‌های جوان گیاه

کمبود گوگرد

گوگرد در ساختن پروتئین‌ها، آنزیم‌ها و بهتر کردن کیفیت غده اثر دارد.

• برگ‌های سبز/زرد کم‌رنگ و کوچک
• کاهش و توقف رشد
• ظهور علائم اغلب در برگ‌های جوان‌تر
• زرد شدن کل بوته در ادامه کمبود گوگرد
• رگبرگ‌ها اغلب روشن‌تر از پهنک برگ
• بروز ته‌رنگ بنفش در حاشیه برگ‌ها و ساقه

مرز باریک بین مسمومیت و کمبود بُر

بُر یا همان بور در فرآیند گلدهی، تشکیل غده و انتقال مواد به غده سیب زمینی اهمیت دارد.

• برگ‌های جوان درگیر کمبود بُر، ضخیم، چروکیده و با بافت قهوه‌ای روشن بین رگبرگ‌ها
• از بین رفتن نواحی انتهایی و نوک شاخه
• در موارد شدید، حاشیه برگ‌ها به سمت بالا فنجانی
• کمبود بور منجر به غده‌های کوچک با ترک‌های پوستی و نواحی قهوه‌ای زیر پوست در انتهای استولون
• برگچه‌های جوان، پهنک برگ کوچک و بدشکل
• رنگ‌پریدگی و زردی گیاه

کمبود مس در سیب زمینی

مس در فعالیت آنزیم‌ها و همچنین بهبود مقاومت گیاه به بیماری‌ها اثر دارد.

• کمبود مس باعث پژمردگی دائمی گیاه
• پیچیدن برگ‌ها بخصوص برگ‌های جوان به سمت داخل
•  خشک شدن نوک و حاشیه برگ‌ها بدون بروز کلروز قبلی

کمبود آهن در سیب زمینی چه علائمی دارد؟

آهن اثر زیادی در تشکیل کلروفیل و سبزنگی برگ‌های سیب زمینی دارد.

• رنگ سبز کم‌رنگ و زرد جوان‌ترین برگ‌ها (کلروز بین رگبرگی)
• رگبرگ‌ها سبز تیره‌تر
• گاها برگ‌های جوان اصلاً کلروفیل ندارند و به رنگ سفید

کمبود منگنز

این عنصر در فعالسازی آنزیم‌ها و فتوسنتز گیاه نقش دارد.

• زردی بین رگبرگی روی تمام برگچه‌ها
• شروع زردی معمولاً از برگ‌های جوان‌تر
• نکروز لبه برگ به دلیل کمبود شدید منگنز و معمولاً به صورت لکه‌هایی در امتداد خط رگبرگ‌ها
• رگبرگ‌های برگ در ابتدا سبز اما ایجاد لکه‌های سیاه در امتداد خط رگبرگ‌ها.
• برگ‌های نزدیک نوک شاخه کوچک و کلروتیک/نکروزه می‌شوند.

اثر کلان کمبود روی

روی در تولید هورمون‌های رشد و توسعه برگ و ساقه سیب زمینی اثر دارد.

• کلروز و نکروز بین رگبرگی در برگ‌های جوان بصورت لکه‌های نامنظم و سوختگی نوک برگ
• لکه‌های سفیدرنگ در بافت قهوه‌ای نکروزه
• علائم ممکن است در برگ‌های مسن‌تر نیز شروع شوند.
• باریک و فنجانی شدن تیغه‌های برگ کوچک به سمت بالا
• کاهش رشد ساقه
• لکه‌های قهوه‌ای مایل به خاکستری تا برنزی ابتدا در وسط برگ‌ها و بعداً در سراسر شاخ و برگ
• با کمبود روی، برگ‌ها کوچک‌تر و رشد متوقف
• تغییر شکل برگ و تاشدن آن به سمت داخل

برای رفع کمبود این عنصر بخصوص در خاک‌های قلیایی استفاده از منبع مناسب کود روی ضروری است.

کمبود مولیبدن

این عنصر نقش مهمی در سوخت و ساز نیتروژن و تبدیل نیترات دارد.

• برگ‌های جوان به طور یکنواخت زرد-سبز
• اغلب گیاهان جوان علائم کمبود را نشان دهند.
• زرد شدن پهنک برگ‌ها مشابه کمبود نیتروژن یا گوگرد

امیدواریم این مطلب آموزشی درباره کمبودهای غذایی عناصر ماکرو و میکرو در سیب زمینی مورد توجهتان قرار گرفته باشید. اگر در این زمینه سوال، تجربه و نظری دارید از بخش نظرات به اشتراک بگذارید.

References:
https://www.yara.co.uk/crop-nutrition/potato/nutrient-deficiencies-potatoes/
https://ephytia.inrae.fr/en/Home/index
https://www.haifa-group.com/crop-guide/field-crops/crop-guide-potato/nutrients-growing-potatoes