ریزش گلهای گوجهفرنگی در مزارع یا گلخانه پیش از تبدیل شدن آنها به میوه، از دغدغههای مهم در کشت این محصول است. این اتفاق مستقیماً بر میزان عملکرد و سودآوری تأثیر دارد. ریزش گلها معمولاً نشانهی واکنش گیاه به یک تنش محیطی یا تغذیهای است.
خوشبختانه با کنترل چند عامل کلیدی میتوان این مشکل را بطور قابل توجهی کاهش داد و راندمان تولید را بهبود بخشید.
در ادامه بررسی میکنیم که چرا گلهای گوجهفرنگی میریزند؟ و چطور میتوان جلوی آن را گرفت.
مهمترین دلایل ریزش گل گوجهفرنگی
چند دلیل اصلی ریزش گلها در گوجه فرنگی بصورت زیر است.
- نوسانات دمایی: گوجهفرنگی گیاهی است که به دما حساس است. اگر دمای روز از ۳۰ تا ۳۲ درجه سانتیگراد بالاتر برود یا دمای شب به زیر ۱۳ درجه سانتیگراد برسد، گیاه دچار شوک دمایی شده و بخشی از گلها را میریزد.
- کوددهی نامتعادل: استفاده بیش از حد از کودهای ازته مثل اوره باعث میشود گیاه همه انرژی خودش را صرف رشد رویشی و تولید شاخوبرگ کند. وقتی وارد فاز زایشی یعنی گلدهی شد، در این مرحله ضعیف عمل کرده و گلها بریزد یا درصد کمتری از آنها به میوه تبدیل شود.
- آبیاری نامنظم: کم آبی یا غرقاب بودن خاک هر دو باعث وارد شدن تنش به سیستم ریشه گیاه میشود. وقتی گیاه احساس کم آبی یا خفگی ناشی از آبیاری زیاد شود، برای حفظ بقای خودش گلها و میوه را میریزد.
- رطوبت نامناسب هوا: رطوبت خیلی بالا باعث چسبیدن دانههای گرده به همدیگر شده و رطوبت خیلی پایین هم باعث خشکی آنها میشود. در هر دو حالت، گردهافشانی مختل میشود و گلها ریزش پیدا میکنند.
- گردهافشانی ضعیف: نبود جریان هوای مناسب یا حشرات گردهافشان در محیط بویژه در فضاهای بسته و گلخانهها مانع از تلقیح گل میشود. گلِ تلقیحنشده زرد شده و میریزد.
جلوگیری از ریزش گل در گوجه فرنگی
چند راهکار برای جلوگیری از ریزش گلها و تبدیل آنها به میوه در گوجه فرنگی بصورت زیر است.
مدیریت تنشهای دمایی
برای اینکه گوجهفرنگی با موفقیت گلها را به میوه تبدیل کند، باید بازه دمایی مشخصی را تجربه کند. دماهای بالای 32 درجه سانتیگراد در روز و زیر 13 درجه سانتیگراد در شب باعث شوک دمایی به گیاه و ریزش گلها میشود.
- در گلخانه: استفاده از سیستمهای تهویه مناسب، پد و فن، و همچنین توریهای سایهانداز (شید) در روزهای اوج گرما کمککننده است.
- در فضای باز: تنظیم دقیق تاریخ کاشت برای جلوگیری از مصادف شدن دوره گلدهی با گرمای هوا ضروری است. در صورت بروز گرمای ناگهانی، محلولپاشی با ترکیبات ضدتنش مثل اسیدهای آمینه و کلسیم میتواند مقاومت بوتهها را افزایش دهد.
تنظیم دقیق مدارهای آبیاری
همانطورکه در بالا گفتیم، کم آبی یا رطوبت زیاد هردو باعث ریزش گل و کاهش تعداد میوه در گوجه فرنگی میشوند. استفاده از سیستمهای آبیاری مناسب مثل سیستم قطرهای قطرهای و حفظ رطوبت یکنواخت و مستمر در خاک توصیه میشود.
توجه به رطوبت هوا و شرایط گردهافشانی
برای اینکه گردهافشانی بهخوبی انجام شود، رطوبت نسبی هوا باید در حد متعادل باشد. رطوبت پایین میتواند باعث خشک شدن کلاله گل شود و رطوبت بالا (بیش از ۷۰ درصد) نیز باعث چسبیدن دانههای گرده به یکدیگر میشود. در گلخانهها و محیطهای بسته، استفاده از زنبورهای بامبل یا ایجاد لرزش مکانیکی در بوتهها میتواند به بهترشدن گردهافشانی و افزایش تشکیل میوه گوجه فرنگی کمک کند.
کوددهی متناسب با دوره گلدهی
تغذیه نامتوازن یکی از دلایل پنهان ریزش گلهاست. همانطورکه در بالا گفتیم، مصرف زیاد کودهای ازته در این مرحله باعث ریزش گل میشود.
در زمان گلدهی، باید تمرکز برنامه کودی را روی کودهای حاوی فسفر و پتاسیم قرار دهید. همچنین تأمین ریزمغذیهایی مثل «بُر» و «روی» در کنار کلسیم، نقش مهمی در تقویت گلها، جلوگیری از ریزش و تبدیل آنها به میوه گوجه فرنگی دارد.
کودهای زیر برای جلوگیری از ریزش گل گوجه فرنگی توصیه میشود:
| عنصر | اثرگذاری | منبع کودی مناسب | نحوه مصرف |
|---|---|---|---|
| فسفر | تامین انرژی گیاه برای تشکیل گل، تقویت ریشه و افزایش تعداد گل | کودهای فسفر بالا مثل 10-52-10 | کودآبیاری در شروع گلدهی |
| پتاسیم | تنظیم آب گیاه، افزایش مقاومت به گرما و کمک به درشت شدن میوه | کودهای پتاس بالا مثل سولفات پتاسیم پودری | کودآبیاری همزمان با گلدهی و تشکیل میوه |
| کلسیم | استحکام دمگل و جلوگیری از ریزش، پیشگیری از پوسیدگی گلگاه | نیترات کلسیم / کلسیم مایع / کودهای ترکیبی کلسیم-بور | محلولپاشی |
| بُر | تلقیح بهتر، کمک به جذب کلسیم | کودهای ترکیبی کلسیم-بور | محلولپاشی |
| روی | جلوگیری از سقط شدن گل و افزایش درصد تبدیل گل به میوه | کلات روی / سولفات روی | هم به صورت محلولپاشی و هم به صورت کودآبیاری در طول دوره گلدهی |
همانطورکه در جدول بالا دیدید، یک کود به تنهایی روی جلوگیری از ریزش گل گوجه فرنگی تاثیر ندارد. باید چند کود در قالب یک برنامه استفاده شود.
اگر در زمینه ریزش گل گوجه فرنگی و راهکارهای پیشگیری از آن نظر، تجربه و سوالی دارید با ما و بقیه کاربران اگروفا به اشتراک بگذارید.
