در این مقاله آموزشی به نکات مهم و کاربردی کاشت و پرورش گل محمدی از جمله نیازهای آن، کاشت،آبیاری، مدیریت آفات و بیماریها و علفهای هرز، ارقام گل محمدی، عملکرد آن و روش صحیح برداشت پرداخته میشود.
فهرست مطالب
معرفی گل محمدی
- گل محمدی معروف به طلای معطر و ماده اولیه کارخانههای عطرسازی در دنیاست.
- گل محمدی از خانواده رزها و برای اولین بار در ایران کشت و اهلی شده و سپس در کشورهای ترکیه، سوریه، هند و بلغارستان کشت شده است. این گیاه برای اولین بار در منطقه کاشان کشت شده است.
- استانهای فارس، کرمان، اصفهان و آذربایجان شرقی به ترتیب بیشترین سطح زیر کشت گل محمدی را دارند.
- از گل محمدی برای تهیه مربا، شربت، خشک کردن، گلاب و اسانس استفاده میشود.
نیازهای اکولوژیکی
- گل محمدی به دامنه وسیعی از شرایط اقلیمی سازگار است، کم نیاز به آب و به خشکی مقاوم بوده و در کل گیاه کم توقعی است. اما در مناطق گرم کمیت و کیفیت گل کاهش مییابد. در دامنهها و ارتفاعات میتوان انتظار عملکرد بالاتری از گل محمدی را داشت.
- گل محمدی حساس به بادهای شدید و طوفانی بوده و در چنین شرایطی عملکرد گل و اساس کاهش خواهد یافت.
- به هنگام کشت باید ارتفاع از سطح دریای منطقه را مد نظر قرار دهید، در ارتفاعات زیاد، رقمهای خاردار و در ارتفاعات کم رقم بیخار عملکرد بهتری دارد.
- عملکرد اسانس در شیبهای شمالی نسبت به شیبهای جنوبی بالاتر است.
- برای جلوگیری از آسیبهای ناشی از باد میتوان اقدام به کشت درخت تبریزی در اطراف گلستان کرد.
- در اکثر مناطق ایران قابلیت کشت دارد.
- در مناطق با بارندگی بالای 300 میلیمتر میتوان اقدام به کاشت گل محمدی کرد.
- در خاکهای آهکی و شور عملکرد آن پایین است.
- در خاکهای رسی نیز عملکرد آن به دلیل تهویه کم ریشه و عدم جذب عناصر غذایی کاهش مییابد. در خاکهای کاملا شنی نیز به علت از دسترس خارج شدن آب و عناصر غذایی عملکرد کاهش پیدا میکند.
- آب وهوایی مرطوب باعث کاهش عملکرد گل و اسانس میشود.
- در استانهای شمالی گل محمدی سفید سازگاری و تولید بالاتری نسبت به گل قرمز دارد.
- خاکهای سنگین و باتلاقی نیز باعث کاهش عملکرد گل محمدی میشود.
- بهترین خاک برای گل محمدی خاکهای لومی با بافت سبک و زهکشی مناسب و pH 6 تا 7 است.
- گل محمدی در مناطق باز و آفتابگیر با شبهای خنک عملکرد مناسبی دارد. کم نیاز به آب و سازگار به شرایط خشکی است.
- عملکرد گل محمدی در جاهای سایه کاهش مییابد. در چنین شرایطی جمعیت آفات و بیماریهای زیاد میشود. گل محمدی گیاهی نورپسند است و شبهای خنک را ترجیح میدهد. دورههای آفتاب طولانی باعث کاهش عملکرد گل محمدی میشود.
- رطوبت بالای 70 برای گل محمدی مناسب نیست.
- خاکهای حاصلخیز لومی با بافت سبک بهترین خاک برای پرورش گل محمدی است.
- بهترین اسانس های گل محمدی در ارتفاع ۲۰۰۰ متری از سطح دریا حاصل میشود.
کاشت گل محمدی
- گل محمدی را نباید بصورت مخلوط با سایر درختان کشت کرد. سایهاندازی روی آن باعث کاهش گل و عملکرد اسانس میشود.
- در کشت پائیزه بعد کشت حداقل یک بار باید آبیاری صورت گیرد.
- زمان کاشت از اواسط پائیز تا اوایل بهار امکان پذیر است. کشت پائیزه به علت بهرهمندی از نزولات جوی و خنک بودن هوا بهتر است.
- قبل از کشت باید با قارچ کش مناسب عملیات ضدعفونی انجام شود.
- قبل از کشت از وضعیت عناصر غذایی خاک با آزمایش خاک مطلع شوید.
- کشت ردیفی بهتر از کرتی است چون در این روش عملیات داشت و برداشت بهتر صورت میگیرد.
- کشت رقمهای بیخار در ارتفاعات احتمال سرمازدگی را افزایش میدهد.
- کشت خوابیده نسبت به کاشت ایستاده برتر دارد. ایجاد پاجوش زیاد و غنچهزایی زیاد از مزایای کشت خوابیده است.
آبیاری گل محمدی
- گل محمدی را میتوان هم بصورت غرقابی و هم قطرهای آبیاری کرد.
- بهترین روش آبیاری گل محمدی آبیاری قطرهای است.
- اگر بصورت دیم کشت کردهاید آبیاری تکمیلی باعث افزایش دوبرابری عملکرد گل و اسانس میشود.
- آبیاری بارانی به هیچوجه در گلستان گل محمدی توصیه نمیشود، اینکار باعث کاهش عملکرد و کیفیت گل و اسانس میشود.
- آبیاری قطره ای باعث افزایش ۸۰ درصدی کارایی مصرف آب و جلوگیری از انتشار آفات و بیماریها میشود.
- دوره آبیاری گل محمدی باید براساس وضعیت خاک و منطقه صورت گیرد اما بصورت عمومی دور آبیاری گل محمدی قبل از گلدهی 15 روز، در زمان گلدهی نیاز به آب دوانی بصورت 2 الی 3 بار در هفته در نظر گرفته میشود.
- در دوره گلدهی باید دور آبیاری کوتاه و حجم آب کم باشد.
- بعد از گلدهی با فاصله 25 تا 30 روزه میتوان آبیاری کرد.
- حساسترین مرحله گل محمدی به تنش خشکی در زمان گلدهی است.
عملیات هرس گل محمدی
- هرس گل محمدی باعث افزایش جذب آب و مواد غذایی از خاک شده، نفوذ نور به داخل گیاه بهتر صورت گرفته و فتوسنتز زیاد میشود، شاخهزایی زیاد شده و همه اینها افزایش عملکرد و کیفیت گل و اسانس را به همراه دارد.
- توصیه میشود هرس سبز یک بار در پائیز صورت گیرد. هرس خشک در زمستان برای قطع شاخههای آلوده و خشک شده انجام میشود.
- بهتر است عملیات هرس از سال چهارم و با احتیاط انجام شود.
مبارزه با آفات، بیماریها و علفهای هرز
- مبارزه با علفهای هرز اهمیت زیادی دارد و استفاده بیرویه از سموم علفکش توصیه نمیشود. مبارزه مکانیکی بهترین روش کنترل علفهای هرز در گل محمدی است. در این روش میتوان بین ردیفها را شخم زد و روی ردیفها را بصورت دستی علفهای هرز را کنترل کرد. این کار میتواند بسته به جمعیت علفهای هرز 2 الی 3 بار در سال انجام شود.
- برای مبارزه بیولوژیکی با آفات و بیماریهای گل محمدی میتوان اقدام به کشت نسترن یا همان رز وحشی کرد. این گیاه آفات و بیماری را به خود جذب میکند.
- برای مبارزه با سفیدک گل محمدی میتوان از قارچکشهای مناسب یا گوگرد بصورت مصرف برگی استفاده کرد.
- در فصل تابستان نیز میتوان علیه کنهها از کنه کش مناسب استفاده کرد.
ارقام گل محمدی
- ارقام بیخار گل محمدی درصورت فراهم بودن شرایط و مدیریت صحیح قابلیت تولید 10 الی 15 تن گل تر در هکتار را دارند.
- رقم بیخار گل خشک زیادی تولید میکند و قیمت آن بالاتر از رقم خاردار است.
- رقمهای خاردار نسبت به بیخار به شرایط نامساعد محیطی مقاومتر از ارقام بیخار هستند.
- رقم های بیخار برای ارتفاعات توصیه میشوند.
- گل محمدی با گل سفید عملکرد و گلاب بالاتری نسبت به سایر ارقام دارد. از لحاظ گلابگیری، گل محمدی سفید مناسبتر از سایر ارقام است. نوع رقم و ارتفاع از سطح دریا تاثیر زیادی روی کیفیت گلاب دارد.
- در رقم خاردار گلمحمدی نسبت گل تر به گل خشک 6.5 به 1 اما در رقم بیخار این نسبت بصورت 10 به 1 است.
عملکرد گل محمدی
- عملکرد پایین گل محمدی در ایران به دلیل روشهای مدیریتی ناصحیح، رقم نامناسب و تغذیه نامناسب است.
- برای افزایش گل محمدی باید همه مدیریتهای زراعی را بصورت صحیح اجرا کرد و براساس منطقه از ارقام مناسب استفاده کرد.
- یکی از مهمترین مباحثی که میتواند روی افزایش عملکرد گل محمدی تاثیر بگذارد استفاده از کودهای مناسب در قالب یک برنامه صحیح کودی است.
- توصیه کودی برای گل محمدی باید براساس آزمایش خاک و برگ صورت گیرد.
- استفاده از کودهای پتاسیم مایع باعث رنگگیری و مقاومت به سرما در گل محمدی میشود.
- بارندگی در زمان غنچهدهی باعث رنگ پریدگی، کاهش عملکرد و کاهش اسانس گلمحمدی میشود.
- سودآوری در سال سوم اتفاق میافتد.
- میزان تولید گل و اسانس به شرایط محیطی و تغذیه بستگی دارد.
- معمولاً روند تولید گل محمدی تا ۹ الی ۱۲ سالگی افزایشی بوده و پس از آن کاهشی خواهد بود.
- برداشت گل محمدی باید صبح زود صورت گیرد چرا که در ساعات گرم و بویژه در رقمهای بیخار باعث ریزش گل و کاهش عملکرد اسانس میشود.
برداشت گل محمدی
- عملیات برداشت باید قبل از طلوع آفتاب و صبح زود انجام شود. برداشت در هوای گرم باعث رنگپریدگی، ریز گل و کاهش اسانس میشود.
- در زمان برداشت گلها را بصورت فشرده داخل گونی قرار ندهید، اینکار باعث کاهش کیفیت گل و اسانس میشود.
